Wanneer is het eerste geboortekaartje verstuurd?

Een appje en iedereen weet van de geboorte van een baby. Toch willen ouders een ouderwets geboortekaartje sturen als tastbaar aandenken aan een bijzondere gebeurtenis. Wanneer is eigenlijk het eerste geboortekaartje verstuurd?

17 September 1900

Geboortekaartjes zoals we ze nu kennen zijn vooral 20e eeuws. Mensen stuurden elkaar natuurlijk al heel lang brieven waarin ze ook een geboorte aankondigden, maar dit was vaak onderdeel van een langere brief met familie-updates. Het oudste geboortekaartje in het Museum voor Communicatie komt uit 1900. Geen plaatje, geen foto, maar puur een feitelijke mededeling: “Wilhelmina. De Heer en Mevrouw Duijnstee-Gilissen, hebben de eer U kennis te geven van de geboorte eener dochter. Den Haag, 17 September 1900.”

Traditie

Wanneer beginnen geboortekaartjes een groot fenomeen te worden? Na de Eerste Wereldoorlog brengen uitgevers geboortekaartjes op de markt en groeit het uit tot een traditie. In 1918 bijvoorbeeld schrijft de Arnhemse Courant dat uitgever W. de Boer in Bussum iets nieuws brengt, namelijk een serie geboortekaartjes, ontworpen door Henri Verstijnen. Verstijnen was een veelzijdig kunstenaar, grafisch ontwerper en illustrator, beroemd vanwege de dieren cartoons in de Groene. Zoals de krant rapporteerde: “Dit artikel is hier nog onbekend, doch is in het buitenland, met name in Amerika zeer in zwang. Wellicht zullen deze aardige, keurig uitgevoerde kaartjes zich ook een plaatsje in onze samenleving veroveren.” En dat deden ze.

In 1918 waren geboortekaartjes dus nog een nouveauté. Deze kaartjes waren voorgedrukt, met op de voorkant een open ruimte waar je de naam van de pasgeborene op kon schrijven. Aan de binnenkant konden de ouders meer informatie kwijt. In de jaren 1920 beginnen de kranten vol te lopen met advertenties door uitgevers voor het drukken van verlovings-, visite-, adres- en geboortekaartjes, “tegen billijke prijzen”. Commercialisering maken het geboortekaartje dus een wijdverbreid verschijnsel.

De kaartjes verschillen enorm door de tijd heen, zowel qua tekst als qua vormgeving. Ze waren ooit klein, tegenwoordig erg groot en kleurrijk. Vanaf 1930 zijn er veel plaatjes, met name dieren. Ook fototjes van broertjes en zusjes die in de wieg kijken. In de jaren ’90 wordt men wel heel creatief. Een kaartje in de vorm van een krant: groots nieuws, wel 8 pond e.d. Ook rijmpjes zijn populair, zoals “Wil je vingertjes komen tellen, vergeet dan niet even te bellen” of “10 vingertjes, 10 teentjes, alles erop en eraan, staan klaar om na 9 maanden in mama’s buik op ontdekkingsreis te gaan.”

Maar zoals bij elke traditie zijn er ook traditionele ontwerpen. De Oud-Hollandse kaartjes van dik papier met een blauw of roze strikje in blauw blijft tot de dag van vandaag terugkomen. Op de 1e etage van COMM kan je historische geboortekaartjes bekijken.

Ruben Verwaal

 

Radiouitzending Ruben Verwaal, Jasper van Bureau Kijk in de Vegte, Radio 2, 9 september 2017, tussen 11-13 uur, 3 minuten. http://www.nporadio2.nl/gemist/audio/15597/wanneer-zijn-we-begonnen-met-het-eerste-geboortekaartje